Στο ΓΕ.Λ. Ευπαλίου μας αρέσει πολύ να αντιστρέφουμε τους ρόλους στη διδασκαλία με την πρακτική της ανεστραμμένης μάθησης. Η ανεστραμμένη μάθηση δίνει το ρόλο του καθηγητή στο μαθητή, ο οποίος αναλαμβάνει να διδάξει στους/στις συμμαθήτριές του μια ενότητα του μαθήματος.
Χτες (11/12/25) χαρήκαμε το κλίμα μιας ανεστραμμένης τάξης στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Β΄ Λυκείου. Ως φιλόλογος του τμήματος έπρεπε να διδάξω τα Βιογραφικά Είδη, το Βιογραφικό σημείωμα και ένα ποίημα που ουσιαστικά ήταν ένα έμμετρο βιογραφικό. Ανέθεσα τη δουλειά μου στους/στις μαθητές/-τριές μου, κάθισα στο τελευταίο θρανίο και παρακολούθησα ως μαθήτρια το μάθημά τους. Είχε προηγηθεί, βέβαια, η ανάλογη προετοιμασία. Τα παιδιά είχαν χωριστεί σε ομάδες και ανέλαβαν να διδάξουν συνεργατικά από μια υπο-ενότητα. Η καθοδήγηση που χρειάστηκαν ήταν ελάχιστη -ουσιαστικά υποδείξεις μόνον, ιδέες και συμβουλές-, καθώς τα παιδιά γνωρίζουν καλά τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία. Έτσι, πλοηγήθηκαν στους κατάλληλους ιστότοπους, για να αντλήσουν πληροφορίες και παραδείγματα, δημιούργησαν την παρουσίαση του μαθήματός τους (power point), ακόμη και σχέδιο μαθήματος και φύλλα εργασίας με τη βοήθεια του ChatGPT! Πραγματικά το απολαύσαμε όλοι!
Η ανεστραμμένη μάθηση είναι πρωτοτυπία στην εκπαιδευτική διαδικασία, μια καινοτόμος εκπαιδευτική μέθοδος, ένα βιωματικό παιδαγωγικό «παιχνίδι» με πολλαπλά οφέλη που ενθουσιάζει μικρούς και μεγάλους. Κατ’ αρχάς αλλάζει τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας∙ καταργεί τη μονοτονία της καθημερινής σύμβασης και κάνει το μάθημα τόσο ζωντανό και ενδιαφέρον για όλους, αληθινά ευχάριστο. Έπειτα, είναι πάντα ενδιαφέρουσα η υπόδυση κάποιου ρόλου: καλλιεργεί την ενσυναίσθηση αλλά και χτίζει το χαρακτήρα μέσω της μίμησης των προτύπων. Και όσο για την πρόσληψη της γνώσης… Όλοι το ξέρουμε πόσο στέρεα είναι η γνώση που μόνος του κατακτά κανείς… Η ανεστραμμένη μάθηση μαθαίνει τα παιδιά το πώς να μαθαίνουν με την αυτενέργεια και τη δική τους πρωτοβουλία και δίνει φτερά στη φαντασία τους. Τα διδάσκει την ασφαλή πλοήγηση για την αναζήτηση της γνώσης και της πληροφορίας, ενισχύει την υπευθυνότητα και την επιμέλεια, όπως και τη συνεργασία, τα διδάσκει διάφορους σύγχρονους κειμενικούς τύπους, τα μαθαίνει να παρουσιάζουν μια εργασία τους ή ένα project, κάτι που ασφαλώς θα χρειαστούν στο μέλλον (ενώ μια έκθεση ιδεών ή ένα άρθρο είναι αμφίβολο αν θα ξαναγράψουν όταν τελειώσουν το σχολείο), τους μαθαίνει πώς να αξιοποιούν συνετά και ωφέλιμα την τεχνητή νοημοσύνη, αναπτύσσει την ικανότητα του προφορικού λόγου, καλλιεργεί δεξιότητες επικοινωνίας…
Στο τελευταίο θρανίο παρακολουθούσα το μάθημα ως μαθήτρια και σήκωνα ενίοτε το χέρι μου για «απορίες» και «διευκρινίσεις». Στην πραγματικότητα ,όμως,σκεφτόμουν όλα αυτά τα οφέλη και καμάρωνα τις μαθήτριές μου, γιατί -το ομολογώ- ξεπέρασαν κάθε προσδοκία μου!
Η αλήθεια είναι πως δεν εφαρμόσαμε για πρώτη φορά την ανεστραμμένη μέθοδο. Κι άλλες φορές στο παρελθόν είχαμε πειραματιστεί με αυτήν την καινοτομία. Φέτος, όμως, αποφασίσαμε -και άλλοι συνάδελφοι εκπαιδευτικοί εκτός από εμένα- να την συμπεριλάβουμε στις πρακτικές της διδασκαλίας μας με τρόπο πιο συστηματικό και μεθοδευμένο, καθώς ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις ανάγκες που καλείται να ικανοποιήσει το σχολείο του μέλλοντος.
Αντιστροφή των ρόλων στο εξής. Πρέπει να συνηθίσουμε λίγο λίγο εμείς οι ώριμοι (γονείς και εκπαιδευτικοί) να βγαίνουμε στο περιθώριο, να δίνουμε τη σκυτάλη και το λόγο στα παιδιά, να αχρηστευόμαστε. Η αχρήστευσή μας δεν είναι ο απώτερος στόχος μας, εξάλλου; Να τους δίνουμε όλα τα εφόδια που χρειάζονται, ώστε να ωριμάσουν, να χειραφετηθούν και να μην έχουν πλέον την ανάγκη μας και στην μόρφωση και στη ζωή;
Σοφία Μάνιου
Φιλόλογος