«Χθόνια» καθώς είναι η ύπαρξη και η μοίρα του ανθρώπου, είναι άρρηκτα δεμένος με το χώμα που τον γέννησε. Σαν να μην κόβεται ποτέ ο ομφάλιος λώρος που τον συνδέει με τη μήτρα της Μάνας-Γης, ακόμη κι όταν ξεριζώνεται, ποτέ δεν ξεχνά τις ρίζες του∙ η καρδιά του είναι πάντα στη γη της πατρίδας και ο «νόστος» γι’ αυτήν τρέφει διακαώς την ψυχή του και του υπενθυμίζει πως αυτή είναι ο προορισμός/η μοίρα του. Πολλοί συντοπίτες μας ξενιτεύτηκαν με το όνειρο μια καλύτερης ζωής. Φτωχός ο τόπος και μικρός. Πώς να χωρέσει τα όνειρά τους για μόρφωση και προκοπή; Εκεί που πήγαν μεγαλούργησαν, ποτέ τους όμως δεν λησμόνησαν το χωριό τους. Με την παιδεία και τον πλούτο που απέκτησαν, αφιερώθηκαν και στην προκοπή της πατρίδας μας και έγιναν οι μεγάλοι της ευεργέτες.
Μέσα στη χορεία των σπουδαίων ανθρώπων που τιμά ο τόπος μας -και ειδικότερα το σχολείο μας, το Γυμνάσιο και το Γενικό Λύκειο του Ευπαλίου- βρίσκεται και ο Νικόλαος Κουβέλης. Βλέπουμε καθημερινά τη μορφή του στις μεγάλες κορνιζαρισμένες φωτογραφίες του που βρίσκονται στο διάδρομο και στο Γραφείο των Καθηγητών. Οι περισσότεροι γνωρίζουμε ότι χάρη στη δωρεά του χτίστηκε η νέα πτέρυγα του κτιρίου που στεγάζει το σχολείο μας. Λιγότεροι, όμως, το εύρος των δωρεών και το μεγαλείο της ψυχής του.
Ο Νικόλαος Κουβέλης γεννήθηκε στην Καρδάρα –όπως λεγόταν τότε το χωριό Δροσάτο- το 1899 και έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο Δημοτικό Σχολείο του χωριού του και στο (τότε) «Σχολαρχείο» του Ευπαλίου. Πήρε μικρός το δρόμο της ξενιτιάς. Αποφάσισε στα δεκαπέντε του χρόνια να ακολουθήσει τα χνάρια των τριών μεγαλύτερων αδελφών του, που είχαν ήδη μεταναστεύσει στην Αμερική. Στην ξένη γη αρχικά δούλευε σκληρά στις γραμμές των τρένων και παράλληλα φοιτούσε στο νυχτερινό σχολείο. Στη συνέχεια σταδιοδρόμησε ως υπάλληλος σε διάφορες επιχειρήσεις. Με την εργατικότητα και το δημιουργικό του πνεύμα κατάφερε να ιδρύσει με δυο συντοπίτες του ως συνεταίρους τη δική του επιχείρηση και έτσι κατάφερε να αποκτήσει πλούτο. Πλούτο που διατέθηκε εν μέρει στην ανάπτυξη και στην πρόοδο της πατρίδας που ποτέ δεν ξέχασε.
Καταρχήν ήταν αμέριστη η οικονομική και η ηθική του συμπαράσταση σε όλους τους φτωχούς συγγενείς και γενικότερα τους συγχωριανούς που είχαν ανάγκη, κυρίως γέροντες και παιδιά. Η αλληλεγγύη, η κοινωνική συνείδηση και το πνεύμα της φιλανθρωπίας που τον διέκριναν έγιναν καταλύτες για τις αλλεπάλληλες δωρεές του. Μια ολόκληρη γενιά τον θεωρεί «νονό» της, γιατί σε όλα τα παιδιά που φοιτούσαν στο Δημοτικό Σχολείο της Καρδάρας από το 1956 έως το 1969 πρόσφερε ρούχα, παπούτσια, γραφική ύλη και εποπτικά μέσα για τα μαθήματά τους. Όπως ήδη έχει αναφερθεί, στη γενναιοδωρία του οφείλεται και η δημιουργία της νέας πτέρυγας του Γυμνασίου Ευπαλίου (Ημι-Γυμνάσιο παλαιότερα) κατά το 1961-62, που διπλασίασε τις σχολικές αίθουσες –προστέθηκαν, συγκεκριμένα άλλες τέσσερις αίθουσες διδασκαλίας και γραφεία. Έτσι, με την «Κουβέλειο πτέρυγα», δόθηκε η ευκαιρία σε περισσότερα παιδιά να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο Γυμνάσιο και να το ολοκληρώσουν στο Ευπάλιο, καθώς δεν είχαν όλοι τη δυνατότητα να μεταβαίνουν στο Γυμνάσιο της Ναυπάκτου, όπως συνηθιζόταν παλαιότερα.
Πλήθος κοινωφελών έργων στον τόπο μας οφείλονται στις δωρεές του Ν. Κουβέλη. Ενδεικτικά αναφέρουμε: το «Κοινοτικό Κατάστημα Ευπαλίου» και την «Κοινοτική Βιβλιοθήκη» -που την εξόπλισε αρχικά με πολλούς εγκυκλοπαιδικούς τόμους-, την πρώτη πλακόστρωση της κεντρικής πλατείας που βρίσκεται απέναντι και τις πέτρινες βρύσες στο Δροσάτο. Όσο ζούσε, και από την αλλοδαπή και κατά τις επισκέψεις του στην πατρίδα, πάντα βοηθούσε όταν υπήρχε ανάγκη στην ανέγερση και αποπεράτωση ναών, στην κατασκευή δρόμων, στη δημιουργία χώρων αναψυχής για τα παιδιά και στις ανασκαφές ακόμη κάποιων αρχαιολογικών χώρων… Και όλα γίνονταν, βέβαια, με την αδιάλειπτη στήριξη και συνεργασία της αείμνηστης συζύγου του, Ισαβέλλας Κουβέλη, το πρόσωπο της οποίας πρέπει εξίσου να τιμούμε.
Ο Ν. Κουβέλης απεβίωσε το 1991. Ωστόσο, οι ευεργεσίες του συνεχίστηκαν και μετά το θάνατό του. Με προφορική του διαθήκη πριν πεθάνει άφησε την εντολή να διατεθεί η περιουσία του σε συγγενείς, φτωχούς και ηλικιωμένους του τόπου μας, όπως επίσης σε κοινωφελείς σκοπούς. Οι κληρονόμοι του, κατά την επιθυμία του πραγματοποίησαν την «Κουβέλειο Αίθουσα» και τον «Ξενώνα» στο Πευκάκι, τα έσοδα από τα οποία τέθηκαν υπό τη διαχείριση της Εκκλησίας και της Κοινότητας. Με τα χρήματα αυτά, επίσης, ανεγέρθηκε η επέκταση του ιερού ναού του Αγίου Κωνσταντίνου, αλλά και του πέτρινου ναού του Αγ. Ιωάννη και των Αγίων Αποστόλων της Καρδάρας εκ θεμελίων. Ακόμη, κάποια ποσά διατέθηκαν για τις ανάγκες επίπλωσης της Κοινότητας, για την αγορά του πρώτου ηλεκτρονικού υπολογιστή για το Γραμματέα της Κοινότητας και, τέλος, για τη θέρμανση του Γυμνασίου-Λυκείου, αλλά και του Νηπιαγωγείου επί σειρά ετών…
Χρωστάμε πολλά στο Νικόλαο Κουβέλη και στη σύντροφό του Ισαβέλλα. Πρέπει να αναγνωρίζουμε τις οφειλές μας. Να μην ξεχνούμε τους προγόνους και συμπατριώτες που αγάπησαν αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του και αφιέρωσαν το μόχθο της ζωής τους στην προκοπή του. Ο Νικόλαος Κουβέλης είναι ακόμη μαζί μας. Τον βλέπουμε καθημερινά στις μεγάλες κορνιζαρισμένες φωτογραφίες του που βρίσκονται στο διάδρομο και στο Γραφείο των Καθηγητών. Όταν μπαίνουμε στις τάξεις για το μάθημα, μάς συντροφεύει και μάς στηρίζει το χαμόγελό του. Θαρρεί κανείς πως μάς εύχεται την «καλή πρόοδο στα γράμματα».
Ας είναι αιώνια η μνήμη του και το παράδειγμά του…
Πηγές
Εφημ. ΤΟ ΕΥΠΑΛΙΟ, αρ. φ.99 (Ιούλιος-Αύγουστος 2011), αρ. φ. 100 (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2011), αρ. φ.115 (Μάιος-Ιούνιος 2014).