Σήμερα (27/03/2025) υλοποιήσαμε στο Γενικό Λύκειο Ευπαλίου ένα μάθημα πολύ διαφορετικό από τα συνηθισμένα. Με τη σύμπραξη των Φυσικών Επιστημών, των Μαθηματικών και της Φιλολογίας προσεγγίσαμε διαθεματικά την έννοια της «αρμονίας» σ’ ένα δίωρο συνεργασίας, συνδιδασκαλίας και συζήτησης με τους μαθητές/-τριες μας της Γ΄ Λυκείου. Τα Μαθηματικά, η Χημεία, η Βιολογία, η Φιλοσοφία, η Μουσική και η Ποίηση σε μια θαυμαστή και αρμονική συνεργασία.
Πώς και γιατί;
Σκοπός μας ήταν να καταδείξουμε την ενότητα της γνώσης∙ να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά πως ο κατακερματισμός της με την επιστημονική εξειδίκευση στοχεύει απλώς στη μεθοδική και εντελέστερη έρευνα των κλάδων, δεν καταργεί, όμως, την ενότητα και την καθολικότητα των επιστημών. Ακόμη, θελήσαμε να δούμε το φυσικό κόσμο και τη λειτουργία του, καθώς επίσης την εξέλιξη και τη δημιουργία του πολιτισμού της ανθρωπότητας ως αποτέλεσμα της ισορροπίας, της αναλογίας και της συμμετρίας, ως απότοκο της αρμονικής σύζευξης τόσο διαφορετικών έως και αντίρροπων ακόμη δυνάμεων, που ακόμη κι αν συγκρούονται στο τέλος καταλήγουν στη σύνθεση. Υπεύθυνες για το εγχείρημα: η κα Βούλγαρη Παναγιούλα (ΠΕ0402), η κα Καραγκούνη Μαρία (ΠΕ03) και η κα Μάνιου Σοφία (ΠΕ02).
Μιλήσαμε για τους χημικούς δεσμούς και τις ενώσεις, τις σταθερές δομές στη δημιουργία του φυσικού κόσμου, τη χημική ισορροπία, για την αρμονική συνύπαρξη και την αλληλεξάρτηση των ειδών, για την οικολογική ισορροπία. Μιλήσαμε για την αρμονία στους αριθμούς, την Πυθαγόρεια φιλοσοφία, την αρμονία των σφαιρών και τη μουσική αρμονία που παράγεται από την κίνηση των πλανητών -κατά τους Πυθαγόρειους- και είδαμε το μονόχορδο όργανο του Πυθαγόρα. Ακολούθησε η αρμονία στη μουσική και απολαύσαμε τη συμφωνική ενορχήστρωση μιας μουσικής σύνθεσης. Περάσαμε κατόπιν στον Ηράκλειτο που μας δίδαξε ότι «ο πόλεμος είναι ο πατέρας όλων», ότι δηλαδή η ζωή υπάρχει και εξελίσσεται χάρη στη σύγκρουση των αντιθέτων και στη σύνθεσή τους. Η περίφημη «παλίντονος αρμονία» (αρμονία των αντιθέτων, δηλαδή) μάς οδήγησε στην ποίηση του Παλαμά, που θαύμαζε τον αρχαίο φιλόσοφο και πίστευε ότι «ο ποιητικός ρυθμός είναι το σύμβολο του κοσμικού και του συμπαντικού ρυθμού», γι’ αυτό και θέλησε να ξαναδώσει στην ποίηση την χαμένη αρχαία μελωδία της, να συνταιριάξει μέτρα διαφορετικά και να δουλέψει τον «πολύτροπο» στίχο, τον «ελευθερωμένο», που παντρεύει την παράδοση με την πρόοδο. Διαβάσαμε απόσπασμα από το «Δωδεκάλογο του γύφτου». Η συζήτηση για την «αρμονία του παντός» κορυφώθηκε και ολοκληρώθηκε με τον υπαρξιακό προβληματισμό που γέννησε η «Φοινικιά» του Παλαμά.
Το μάθημα δεν τελείωσε, όμως, στο φιλοσοφικό στοχασμό. Ολοκληρώθηκε με δημιουργική γραφή. Οι μαθητές/τριές μας κλήθηκαν να αποτυπώσουν το αίσθημά τους για την αρμονία στην ποιητική φόρμα του χαϊκού. Και καθόλου δεν ξαφνιαστήκαμε από το γεγονός ότι το κυρίαρχο θέμα στους στίχους που γέννησε το μάθημα για την αρμονία είναι ο έρωτας. Απολαύστε ορισμένα.
Ο έρωτας σου
άβυσσος αρμονίας
Καθαρτήριο!
Όνειρο γλυκό
στης νύχτας τα σκοτάδια
Ελευθερία!
Όταν με κοιτάς,
λιβάδια φαντάζομαι
με αρμονία…
Στην αγκαλιά σου
γλυκιά μου αρμονία,
φυλακίζομαι.
Αυτό το καινοτόμο για τα εκπαιδευτικά δεδομένα μάθημα πολύ το χαρήκαμε,
μικροί και μεγάλοι. Η συνεργασία, η ανταλλαγή απόψεων, η αποκόμιση γνώσεων, ο
στοχασμός και η δημιουργία μας έδειξαν μια άλλη διάσταση όχι μόνο της
παραχθείσας, αλλά και της παραγόμενης γνώσης…
